Skip to main content

Литературная страничка

Рабдан Рабжуев

Буряад хэлэн

«Наян-наваа» нютагаа

Магтан дуулаhан хэлэн лэ.

Хэр холын угhаа

ХYрэн ерээл маанадтаа.

Абай Гэсэрэй тYYхые

Амалhаар ерэhэн хэлэн лэ.

Урайн холо сагые

Удхалhаар ерээл бидэндээ.

Энэ дэлхэйдэ тYрэhэн

ЭлинсэгYYдэймнай хэлэн лэ.

Уян тодо, нугалбаритай,

Удамуудаймнай хэлэн лэ.

Энэл хэлэн дээрэ

Эхэеэ бидэ нэрлээбди.

Энэл хэлэн дээрэ

Инаг дураяа мэдYYлээбди.

Тиимэл хадань хэлэеэ

Гамнан, сахин ябаябди.

Гажа-мужа болгонгYй,

Нарин нягтаар сахиябди.

Хоца Намсараев

Буряад хэлэмни

Буряад  тYрэл  дайдадаа

МYнхын аршаан гэгдээш даа.

МYнхын аршаан  шамайгаа

МYнхэ  дээрэш  мYнхэлнэб.

Байгал далай – аршаамниш,

Байхаш  мYнхын  сэржэмтэй.

Арад зоной сэдьхэлдэ

Арюун  дураа  Yгөөш  даа.

Арюун  дураа  Yгэхэдөө

Алдар  нэрээ  Yргөөш  даа.

Байгал далай – соломниш,

Гайхал ехэ алдартайш!

Буряад хэлэн –

Байгал далай,

Бурьялма эршэтэй

Аршаан бэлэй…

АРСАЛАН ЖАМБАЛОН

Түрэл хэлэнэй багшанар

Аба эжы хоернай

Арюун бэеэ олоходоо

Хаба шадал, дуранай

Халуун ульhаар холбогдоо…

Турүүн холбоо байгуулhан

Түрэл hайхан хэлэмнай!

Түмэн олон араднай

Түүхэ, замаа эхилхэдээ,

Аман үгын баялигай

Дээжынь хубаан хүхилдөө.

Түүхэ домог залгуулhан

Түрэл нангин хэлэмнай!

Түбшэн буряад хэлэеэ

Дүмэн, гамнан шудалжа,

Дүүрэн зандань дэлбэлээд

Гүн удхыень задалжа,

Гүйсэд тодоор харуулдаг

Түрэл хэлэнэй багшанар.

Гэртээ нялха хүүгэдээ

Дүрэтэй гараар бөөмэйлэн

Хүл дээрэнь гаргадагтал

Yнэр баян хэлэеэ

Сэбэр наринаар сахидаг

Түрэл хэлэнэй багшанар.

Эртэ урданhаа эхитэй

Эхэ эсэгын хэлые

Хүдэр суранзан хүсэтэй

Гэрэл туяадал хурсадхан

Эдир хүүгэдтэ дамжуулдаг

Түрэл хэлэнэй багшанар.

АМАРШАЛГА. Басагад, хүбүүд хадагуудтай гарана.

Сагаан hараар Буряадаа,

Сагаан хэшэгээр эжынэрээ,

Сагай hайнаар аханараа,

Сарюун омог дүүнэрээ

Сагаан сэдьхэлhээ амаршалнабди.

Хатарша мориной солые

Хазаар дүнгэн айладхая!

Жороошо мориной солые

Жолоо дүнгэн айладхая.

ТАНАЙ АНХАРАЛДА «Морин эрдэни ажаллаха заншал, хүнүүд ба зэмсэгүүд» гэhэн зүжэглэмэл наадан.

Амаршалгын хатар.

(Булта дахин гарана)

Морин, морин!

«Морин» гэhэн нэрэшни

Ямар хонгео hайхан бэ!

Моригүй     нютаг гэжэ

Манай арадта байдаггүйл.

АРАДАЙ ДУУН «Арбаадхан сэргэдэ»

Арбаадхан сэргын дундахи сэргэдэ

Ардагхан боро улааниинь минии морин.

Арбаадхан нүхэдэй дундахи нэгэниинь

Алтанхан часытайнь минии нүхэр.

Хореодхон сэргын дундахи сэргэдэ

Хурданхан боро улааниинь минии морин.

Хореодхон нүхэдэй дундахи нэгэниинь

Хоерхон медальтайнь минии нүхэр.

- Мориндо юун хэрэгтэйб?

- Эмээл, хазаар, шүдэр, тушаа, урга, хударга, хүмэлдэргэ, тэргэ, шарга.

2.Мориной зэмсэгуүд, hургаалнууд.

*Абань хүбүүдтээ эмээл харуулна.

- Буряад хүн гээшэ морин эрдэниеэ хани нүхэр мэтэ hанажа, тэрэнээ шэмэглэн гоеодог бэлэй. Тиигэжэ моринойнгоо хазаар, эмээл, хударга, дүрѳѳбшэ гэхэ мэтэнүүдые мүнгэн угалзануудаар, үнэтэ шулуунуудаар гоеодог байгаа, харин гуулин дүрѳѳнүүдыень гое угалзаар шэмэглэдэг hэн.

- Эмээлээ моринhоо абахадаа, үндэр урдахи бүүргыень урагшань харуулаад табиха. Моринhоо буухадаа, уламаа hуладхаха еhотой. Хүлэрhэн мориной эмээл, тохомыень гансата абахагүй, хүлhэнэйнь хатаhан хойно абаха.

- Эмниг морин эмээллүүлхэ бүреэ номгон болодог. – Манай Сахюурта нютагта Батын Жаргал 13 наhатайhаа бухы наhаараа адуушан ябаhан. Яагаад мори ажаллахаб гэжэ олон лэ hургаалнуудые хэлэhэн даа. Хуршэ Хойто – Ага нютагтамнай Бандандугар Цыренжапов гэжэ хүн суута Хара Азарга гэжэ мори hургаhан суутай.

-Yшѳѳ ѳѳрэгты, ямар hонин гээшэб. Урда – Агда ямар удуушад бииб?

- Урда –Агада Доржиев Жалсабай, Боро Пурбуев, Дашиев Цыремпил, Хончино Шэмэд гээд олон байhан даа. Заа, би үглѳѳдэр бэшэ адуушад тухай хѳѳрүүжэнби даа.

(  Хубууниинь хээрэ талада холын аянда замда ябахадаа, мориео амаруулангаа, ѳѳрѳѳ хун яагаад амардагыень харуулна.)

Басагад тэргэ дээрэ hууhанууд, мориной hуулээр, дэлhээр аяа томоно.

*Хазаар тухай.

- Хаанашье тѳѳрибэл, мориндоо найдаарай., жолоогоо hула табяарай.( хазаар зуб хуряангаа хэлэнэ)

- Морин гэртээ ерэшэхэ гү?

- Тиигэхэ. Ямар ухаатайбши даа, дүүхэймни.

- Дүүнэрни, Шулуутайда «Аргал» гэжэ ажахы дээрэ Жанабазаров Жамьян – Базар ахай гүйгѳѳшэ моридые hургадаг hургуули нээhэн.

- Би Шулуутай ошожо,тэрэ hургуулида ябахаа hананаб.

- hаядаа ошохобди.

* Урга тухай.

- Хүбүүд, басагад, таабари таагты.

Гэртэ багтахагүй, гарта багтадаг. Юун бэ(( булта бодолгото болоно, таажа ядахадань урга бариhан хүбүүн ороно, булта «урга» гэжэ хэлэнэ)

- Ургаар мори бариха – улан гарай хүсэн,

Урин hайхан ябаха – ухаан бэлигэй хүсэн.

_Хүбүүд, «Мори hургааша» гэжэ наада наадая.

Исполнитель изображал наездника, укрощающего строптивого коня, роль которого выполняла палка или трость. Дикие скачки лошади, пытающейся сбросить седока, различные ухищрения всадника, то с трудом удерживающегося в седле, то молодцеватого гарцующего на усмиренном коне, имитация бега коня – все это разыгрывалось очень живо и точно.

Абань:

- Хүбүүд, наадахатнай хүрѳѳ, үнэн моридоо hургахаяа ошохоор болоот.

- Нээрээшье бидэ ургаяа баряад, ошожо моридоо hургахамнай.

Эжынь:

- Хүбүүднай мориндо мордожо, мори hургаха шадабаритай болобо. Хүлынь дүрѳѳдэ, гарынь ганзагада хүрэбэ даа.

Сценкэ.

Залуу хүбүүн ороод, мэндэшэлээд:

- Ойдоб ахай, танайда үлүү болоhон үрѳѳhэн дүрѳѳ байгаа hаань, намда үгэжэ туhалыт, би үрѳѳhэн дүрѳѳгѳѳ ойлгомторгүй дүлэ жиижэрхеод, дүрѳѳ оложо яданаб.

- Энээниие абаашыш даа, хожом дүрѳѳ олоходоо асаржа үгѳѳрэй, энээнэйшни hэнжэдэ танюуhа хэжэ, минии hиилэhэн тамга байха.( тэрэ хүбүүн баяр хүргѳѳд, басаган руунь эмнеэд гарана). Басаганиинь мордохуулха гэжэ хойноhоонь гаралсана)

Абань:

- Эдэ хоершни хоорондоо ямар гээшэ агшаб. Энэ хүбүүндэ дүрѳѳшье хэрэгтэй бэшэ, басагандамнай ерээ бэшэ гү?

- Эдэ хоерой инагай ябадал даншье ойро болоо гэжэ hанахаар агша. Мүнѳѳшье басагамнай хайшаа ябашабаб даа?

Залуушуулай дуун ( морин тэргэ дээрэ hууhанууд дуулалдана)

Элhэн харгы.

Эсээ бэшэл даа энэ морин

Элhэтэй харгыда иинэ гээбы даа.

Эрхээ бэшэл даа энэ нүхэр

Эдирхэн залуудаа иинэ гээбы даа.

Сусаа бэшэл даа энэ морин

Шулуутай харгыда иинэ гээбы даа.

Сухалдаа бэшэл даа энэ нүхэр

Сохомхон залуудаа иинэ гээбы даа.

Халтираа бэшэл даа энэ морин

Хадынгаа харгыдаа иинэ гээбы даа.

Хараалгаа бэшэл даа энэ нүхэр

Харахан залуудаа иинэ гээбы даа.

Шээрэмхэн булад тахыешни

Шэнхинэсэ хатарха морин байха.

Сээжэхэн алаг зүрхыешни

Сэнгүүлэн жаргуулха нүхэр байха.

Хатуухан булад тахыешни

Ханхинаса хатарха морин байха.

Харахан алаг зүрхыешни

Хангуулан жаргуулха нүхэр байха.

Ажал, мори ажаллалга.

Абань:

- Би мориндоо мордоод, хонидоо адуулхаяа ошохомни даа.

Эжынь:

- Эмээлэйнь дүрѳѳдэ hү дуhаахамни, урагшатай байха. Дүрбэн хүлтэй боро хүбүүн элбэг болоо гэлсэнэ.

Оньhон үгэнүүд.

- Хоер булэг болоод, hургаал заабари хэлэhэн морин тухай оньhон үгэнүүдые мүрысэн хэлсэхэмнай гү?

- Хэлсэе!

*Моригүй  хун мухар,

Хонигүй хун хооhон.

*Машинатайшье hаа, морин хэрэгтэй,

Залуушуултайшье hаа, үбгэд хэрэгтэй.

*Эсэhэн мориндо хазар хүндэ,

Эбдэрhэн тэргэд арал хүндэ.

*Гамтай унахада, морин тарган,

Эбтэй ажаллахада, ажал түргэн.

*Унажа ябаhан моринойнгоо толгой сохихогүй.

*Мундуу хүн мориндоо ноен,

Мунхаг хүн эжы абадаа ноен.

*Тарган моритой эрэ бардам,

Табагтай эдеэтэй эхэнэр бардам.

*Адуун дээрэhээ даараха,

Yхэр дороhоо даараха.

*Мориной муу зан эзэнhээ,

Хүсэтэй ябадалынь – харууhанhаа.

*Эмээлэй муу хахинадаг,

Эрын муу энеэдэг.

- Манай бүлэг олые хэлээ, таанад шүүгдээт. Дуугаа дуулагты.

Арадай дуун. Уулын харгы. Сэргэндээ байхадаа.

Уулын харгы хоерлоод байна

Унагшаал аляа руунь табихам бэ?

Улаанхан зүрхэмни хоерлоод байна

Ушараад аляантайнь ябахам бэ?

Хадын харгы хоерлоод байна

Хатаршаал аляа руунь табихам бэ?

Харахан зүрхэмни хоерлоод байна

Ханилаад аляантайнь ябахам бэ?

Мориной тэжээл.

-Абамнай хонидоо адуулаад ерэбэ. Мориео эдеэлүүлхэмнай.

Эжы, тэжээл үгэхынгѳѳ урда тээ заабол моридоо ундалуулха бэзэбди.

Эжы:

- Ажал хэhэнэйнь hүүлээр хүлэрhэн мориео уhалhанай хэрэггүй. 45-50 минута болоод, хүлhэеэ сэлмэhэн хойнонь уhалхада болохо.

- Обеос, морхооб. Бэшэ моридтоо үбhэ, свекло үгэхэмнай

- Би яблока үгэхэмни.

- Газарта шорой дээрэ бү адхагты. Хобоо хобтонууд соонь хээрэйгты. Ойлгоо гүт?

- Ойлгоо.

Энэ үедэ багахан хүбүүн бургааhан моритой хатараад ябашана.

Ажалай hүүлээр залуушуулай наадан.

-Мориной зэмсэгүүдые мэдэхэ болоо гүбди?

- Болоо.

- Ажалаа хээ гүбди?

- Хээ.

- Дуугаа дуулаа гүбди?

- Дуулаа.

Залуушуул, юун гэжэ ойлгобот?

Мориной муу зан – эзэнhээ,

Хусэтэ шадалынь – харууhанhаа,

Хатарша жороонь – үүлтэрhээ,

Зангайнь hайхан – hургаалhаа.

Yреэлнүүд

Сагаан hарамнай

Наярнал даа еохор – дуугаар

Сагаан hарамнай

Нэрьенэл даа соло нэрээр.

Хатархадаа хаядалтай

Хазаар дарамаар морин юм даа.

Ханилаад ябахадаа илдамхан

Харгы замай нүхэр юм даа.

Жороолходо хаядалтай

Жолоо дарамаар морин юм даа.

Замда ябахадаа илдамхан

Зориг ехэтэй нүхэр юм даа.

Унаад ябахадаа илдамхан

Унаа дарамаар морин юм даа.

Ушараад ябахадаа илдамхан

Унаа замай нүхэр юм даа.

Тохомой шэнээн газарта

Тойрон байжа хатарая.

Толгой дээрэхи гоеолто

Хангир янгир хатарая.

Гэрэй шэнээн газарта

Гэшхэн байжа хатарая.

Гэзэгэ дээрэхи гоеолто

Хангир янгир хатарая.

Тохой зандан эмээлээ, эмээлээ

 Тохыш саашаа мориндоо, мориндоо.

Тойхон залуу наhандаа, наhандаа

Ерыш наашаа наадандаа, наадандаа.

Шэрэтэй мүнгэн эмээлээ, эмээлээ

Шэдыш саашаа мориндоо, мориндоо.

Сэбэр залуу наhандаа, наhандаа

Ерыш наашаа наадандаа, наадандаа.

Хажатай мүнгэн эмээлээ, эмээлээ

Хаяыш саашаа мориндоо, мориндоо.

Хайран залуу наhандаа, наhандаа

Ерыш наашаа наадандаа.

МОРИН ЭРДЭНИ ТУХАЙ ОНЬHОН ҮГЭНҮҮД

үн болохо багаhаа, хүлэг болохо унаганhаа.

үлэг морин – хүнэй нүхэр.

*Моригүй хүн мухар, хонигүй хүн хооhон.

*Уула мори зобоохо, уур хүниие зобоохо.

*Агта мори алдабал баригдаха, ама  алдабал баригдахагүй.

*Гамтай унахада, морин тарган,

Эбтэй ажаллахада, ажал түргэн.

*Адууе азаргаарнь танидаг,

Арадые хүбүүгээрнь мэдэдэг.

үлэгэй унаганда эжэл хэрэгтэй,

Хүнэй хүбүүндэ нүхэр хэрэгтэй.

*Унажа ябаhан моринойнгоо толгой сохижо болохогүй.

*hайн морин hалхиншуу,

hайн хүн нараншуу.

*Хашан мориндо газар холо,

Харуу хүндэ нүхэр холо.

*Мундуу хүн мориндоо ноен,

Мунхаг хүн эжы, абадаа ноен.

үрѳѳгүй эмээл байхагүй,

Дүримгүй бэшэг байхагүй.

СТИХИ И ПЕСНИ О САХЮРТЕ

Ирина Черникова

                                                      Сахюрте

 Люблю тебя, Сахюрта,

 Земля моя родная.

 Там, где всегда уютно

 Печали, зла не знаю.

 К тебе спешу сквозь годы,

 Дороги, расстоянья.

 Тебе пишу я строки,

 Почтенье отдавая.

 Люблю тебя, Сахюрта,

 Люблю, и знаю точно

 Что ты мне тоже рада,

 Ведь я же, твоя дочка!

 Я хотела бы птицею быть,

 Белой чайкой, что реет над морем.

 И в далекую высь взмыть,

 Увлекаемая своим горем.

Я хотела бы птицею быть,

 Белым лебедем, символом верности

 К облакам за любимым лететь,

 Наполняя сердца наши нежностью.

Я хотела бы птицею быть,

 Белым голубем, символом мира

 Я хотела бы птицею быть…

 Но всего лишь я девушка…Ира!

Цыбен Нуралхаев

Сахюурта

Айдархан наhайнам арюухан гуламта

Аршаантай, булагтай аажамхан нютагни,

Агаар тунгалаг, амилхадам зѳѳлэхэн,

Анхилма hайхан сэсэгтэ Сахюуртамни.

                                                                                   Амтан жэмэсээ тухѳѳн бэлэглэдэг

                                                                                Амха, Удаганта, Бугата, Нуурта,

                                                                                 Yбhэ таряагаа элбэгээр тухѳѳдэг

           Yгѳѳмэр элдин сэлгеэн Сахюурта.

Арбан таряагаар бурхѳѳгдэhэн талануудта

Атар малаар, ажалша зоноор

Аймаг  соогоо суурхаhан  Сахюурта,

Аажамхан нютаг, наhандаа жаргамаар.

                                                                                 Эбтэй эетэй элдэб яhатан

                                                                                 Энэ нютагта энхэ амгалан

                Нютагжан, hуурижан наhаяа элдэн

                                                                                Найдал дүүрэн ажаллана баясан.

 

Арсалан Жамбалон

Сахюуртынхидта

( зорюулга)

Сахюурта – танай нютаг

Сагhаа сагта дурсагдан,

Сахюур шулуун дэнзэтэй

Сарюун тоонто гэгдэнхэй.

Дэмы иигэжэ нэрлээгүй,

Дээшэнь үргэн хэлсээ юм.

Дэлгэр сагаан сэдьхэлтэй

Даруу зоной нютаг ха юм.

Сэдьхэл дүүрэн хүнүүдэй

Сэбэр зулгы шарайень

Сэлмэг арюун тэнгэриин

Сэнхир үнгэтэй сасуулнаб.

Нуга, добо, гүбээнүүдтэй

Нуурта, Нарин, Удаганта,

Хоер Хэрэгүүд, Горхонууд,

Хобдоринууд, Аршаанта –

Холуур дүтүүршье мэдээжэ

Холбоо аса хүндынүүд,

Магтаал сууда хүртэhэн

Малшан зоной буусанууд.

Наран замбиин доохонуур

Налайн тэниин оршодог

Нармай энэ нютагуудаар

Наадан сэнгэн дэгжээлта.

Хореод онуудай шуурган соо

Комсомол нэрээ гэршэлээд,

Гушаад оной хулгѳѳн соо

Гуламтануудаа нэгэдхээд,

Зон болохо табисуураар

Зол жаргалаа эдлэжэ,

Заяан хубиин үршѳѳлѳѳр

Замаа олон ургаалта.

Рабжаа Рабдан түрүүтэй

Арад ниитэ хамтараад,

Түрүүшын колхоз тогтоол

Түүхын хуудаhа нээгээл даа.

Халуун зурхѳѳр гагнагдан,

Хаба зоригоо эршэдхээд,

Хатуу бэрхэ тэмсэл соо

Хамта урган хугжѳѳлта…

Далайса абаад байтартнай

Дайнай туймэр соробхин,

Далай мэтэ хизааргүй

Дабхар аюул асараа hэн.

Эрид зориг хүбшэлhэн

Эрхимэй эрхим хүбүүдтнай

Эрлиг дайсадтай ардалдан,

Эрэлхэгээр тулалдаа hэн.

Дайнай гал дүлэн соогуур

Дайшалхы габьяа харуулhан

Дармын Бадмажаб гү,

Донжогой Батомүнхэ,

Санданай Базаргүрэ гү,

Сэмпилэй Сэрэндаша

Бултыень тоолохын аргагүй

Бэеэр илагшад олон лэ.

Хүшэр тэдэ жэлнүүдтэ

Хүсэ шадалаа гамнангүй

Ажал хэжэ амжаhан

Абгай эжынэр хэдыб даа!?

Дугарма Батоболотова.

Сахюуртадаа

                                     Yглѳѳ бүри нара угтан бодоходоо,

                                     Yлгэн дэлхэйн шарай харан баясажа,

                                     Yндэр сагаан Сахюурта-баабайдаа

                                     Yргэдэг заншалтайб сайнгаа дээжые.

 

                                     Хуби заяанайм, ажабайдалайм hабагша

                                     Хужар зугаата эдир наhанайм харгы.

                                     Энээхэн хадын боориhоо анха нэгэтэ,

                                     Эхиеэ абажа, байдалай замаар шэглээ.

 

                                    Yглѳѳ бури нара угтан бодоходоо,

                                    Yлгэн дэлхэйн шарай харан баясажа,

                                    Yри хүүгэдэйнгээ, нютаг зонойнгоо

                                    Yеын уедэ энхэ амгалан жаргалхын тулѳѳ

 

                                   Амтан сайга hайхан дээжые

                                   Арюун буурал Сахюурта-баабайдаа үргэнэб.

Батожаргал Шагдаров

Сахюуртамни

Тэрлигээ түриhэн

Буряад басаганай хүхэндэл

Тэнгэриин зүйдэл

Тулгажа узэхэ гэhэндэл

Талын дундаhаа

Тон гансаараа урганаш

Толи нууртаа

Толоео хаража hайшаанаш, Сахюуртамни.

Холын хадануудаар

Хоолойгоо үргэжэ шагаалсан,

Хан Уулын

Хормой туласа шэртэнэш.

Хонин hүрэгэйнь

Хоероор хурьгалхада атаархан,

Хормойгоороо бэлшэhэн

Хонидоо тооложо hаатанаш, Сахюуртамни.

Мүнгэн дуhалтай

Мүнхэ уhатай булагhааш

Мүрысѳѳ эриhэн

Малай фермын сууряан

Угжатай hундѳѳ

Садаhанай баяраа мэдүүлэн,

Эрбээхэй эреэн

Урилдаhан тугалнуудаа ѳѳгшѳѳнэш, Сахюуртамни.

Yридѳѳ диилдэhэн

Yсэд бухын зоходоон

Yнеэдэй шэхые

Yнинэй шалааhан янзатайл

Турьяhан адуунай

Түмэн туруунай түхэреэн

Талынш нюрууда

Тамгаяа табина янзатайл, Сахюуртамни.

Гал эрдэниин

Гарбал эндэhээ эхилhэн

Галта сахюур

Гартаа бариhан hуунаш

Сагай эрьесын

Сахариг саашань эрьюулжэ,

Сарюун эхэдэм

Сагаан эдеэтэй угтанаш, Сахюуртамни.

Баир Гомбожапов

Нютаг соом нэрэтэ газарнууд олон даа

Нарhан үндэр, Дэлжээн, Ехэ, Бага Амханууд

Нютагайхим нэрлэн шүтэдэг юм

Намдаашье урин даа, Сахюуртам.

Шогложо нэрлэгдэhэн бэшэ

Шодон, Бобон хүндынууд, Нууртада

Залгаа саашаа хабтайна

Заха хизааргүй «Яхууна»

Хада ехэтэ Хэрэгүүд жэрылдэн

Хатан Балжанаа үдэшэжэ байhаншуу

Хоорондонь ташаагаа тулаhан «Дашабалбар»

«Хайшалбаш?» гээд, hурахаяа байна гү?

«Гавруухын» уршалаанууд аниб – шабхаг гэлдэн

Гуталтые ѳѳдэ уриhан мэтээр харагдана

Дээрэ баруугаар үргэн сээжэеэ сэлижэрхеод,

«Дорготын Yндэр» даллана бэшэ гү?

Хоер Агын холбоо эхиндэ мүндэлhэн

Хотонойм нэрэ Сахюурта

Энэ нютагайм эрдэмэй дээжэ

Эхин hургуулим Сахюуртын

Урда – Агын, Хойто – Агын голнууд

Уудам нютагhаам эхиеэ абан,

Онон голдо яараhан мэтэ

Урдажал байна, эршэеэ шангадхан.

Эльдин нютагайм буурал үбгэд

Эхэ эсэгын нангин буян эдлэжэ,

Элинсэг хулинсагай заяан hэшхэлдэ

Yндэр наhанай богоhо алхаад орогты.

 

 Цынге Цыренжапов

Дайнай ветеранууд

Эсэгын дайнай эхилхэдэнь,

Эхэ ороноо хамгаалхаяа

Элдэб наhатай хүбүүдынь

Эрхэ бэшэ мордоо hэн.

Мянга гаран хоногто

Мяха, шуhаа хайрлангүй

Байлдаанай газарта ябажа,

Бусаагүй хүбүүдынь олон лэ.

Хосорhон хүбүүдээ халаглаhаар

Колхозой центртэ гоехоноор

Алдар нэрынь бэшэhэн

Хүшѳѳ барижа мунхэлѳѳ hэн.

Эсэгын дайнай дүлэн соогуур

Эрэхэн бэеэ хайрлангүйгоор

Элдэб газарта тулалдаhаар

Эхэ нютагаа үсѳѳниинь бусаа.

Талаантай хүбүүдынь дайнhаа бусажа,

Турэл нютагтаяа баярлан уулзажа,

Хүндэтэй пенсидэ гаратараа

Хүдэлhѳѳр колхоздоо ябанад лэ.

Ажалай, дайнай ветеранууд

Амгалан hуухаар болоhон аад,

Yдэрэй агаарай муудахадань,

Yбдэнэл даа, дайнай шархань.

Харалган хүйтэнэй болоходонь,

Хура борооной ороходонь,

Хуушан шархынгаа үбдэхэдэнь,

Хэзээшье зобоно даа сэдьхэлнүүдынь.

 

Батор Цыремпилов

Юртэмсэ дэлхэйн зарлигаар

Юhэн hара соо эльгэлээд,

Алтанхан дайдынгаа агаарые

Анха туруушынхеэ амилан дорьбоон

                       унахадаа бидэ

Айдархан дуранай гэршэ мэтэ

Ажабайдалай ургэлжэ мэтэ

Аба эжынгээ найдал болон

Арад олонойнгоо нэгэн болон

                            мундэлнэбди.

Эгээл тиимэhээ

                           Энээхэн наhанайнгаа ябадал соо

                           Эрхилэн орео гэшхэдэл соонь

                           Онсо ѳѳрын хэрэгтэйб гэжэ

                           Эхилэн ѳѳрын зэргэтэйб гэжэ

                           Этигэн, шэбшэн ажаhуунабди.

Эгээл тиимэhээ

                          Атар борын дүрѳѳдэ хурэхэеэ

                          «А» үзэгhѳѳ эрдэм эрхилхэеэ

                          Аялга дуугаа обтон шагнахаяа

                          Инаг хусэлѳѳр абтан жаргалаа

                          Энэ байдалай үндэhэн гэнэбди.

Энэ ушарhаа

Боореороо намдуухан тоонто нютаг

Баруун Хэрэг, Нуурта, Хобдориео

Болзорто сагайнгаа эсэс хүрэтэр

Бодон, сэгнэн мэдэрнэбди.

Эдэ бүгэдэhѳѳ

Эльгэлэн ябаа Сахюуртамнай,

Этигэл дүүрэн ажаhуугыш.

Yнэншэ сэхэ арад зониинь

Хэтэ мүнхэдѳѳ мэндэ байгыш!